مواد مخدر: براي درک کامل مفهوم دادگاههاي درمانمدار، ابتدا باید
تعریف این گونه دادگاهها از »موادمخدر« را روشن ساخت.
»دفتر مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد«
۲
مواد مخدر را اینگونه
تعریف میکند: »هر عامل شیمیایی است که مخدوشکنندة فرآیندهاي
بیوشیمیایی یا فیزیولوژیکی بافتها و اندامهاي بدن باشد
۳ این تعریف کلی نه فقط شامل داروهاي مخدر غیرمجاز
میشود بلکه موادي مانند
الکل، نیکوتین و داروهاي تجویزشده را هم دربر میگیرد. به هرحال از نظر بیشتر
دادگاههاي درمانمدار، »مادة مخدر« مادهاي کنترل شده است که در دست
داشتن یا مصرف آن مطابق با قوانین غیرقانونی میباشد ) ,Hora Peggy.(
مواد روانی و جسمی تأثیرات William Schma, John Rosenthal, 1999, p7
۱۲۱ / فصلنامه حقوق پزشكي سال هشتم، شماره بیستوهشتم، بهار ۳۱۳۱
پاک حسن ، لطفي احسان ، ي عباس محمود
نت یط
مختلف روي انسان شاید متفاوت باشد، اما سوءمصرف از هر مادة شیمیایی مولد
خوشی میتواند منجر به نوعی اعتیاد شود.
با توجه به تعدد مصادیق جرایم مواد مخدر و کیفیات و حالاتی که به عنوان عنصر مادی این جرایم در مصوبه مبارزه با مواد مخدر در نظر گرفته شده است، ارائه تعریفی کلی که شامل همه مصادیق شود مشکل است ولی می توان تعریف زیر را از جرایم مواد مخدر ارائه نمود :
جرایم مواد مخدر عبارتند از «هرگونه کشت، ساخت و تبدیل، نقل و انتقال، خرید و فروش، اخفاء و نگهداری و استعمال یا مداخله در مواد مخدر»
عناصر تشکیل دهنده جرایم مواد مخدر
۱) عنصر قانونی :
عنصر قانونی جرایم مواد مخدر و روان گردان را باید در مصوبه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام، مصوب ۳/۸/۱۳۶۷ و اصلاحی ۱۳۷۶ و اصلاحی مجدد سال ۱۳۸۹ و لایحه قانونی تشدید مجازات مرتکبان جرایم مواد مخدر … مصوب ۱۳۵۹ (تا آنجا که با مصوبه مغایرت ندارد)، جستجو کرد.
در مصوبه مجمع، مواد مخدر و روانگردان مورد نظر احصاء شده اند، ولی در لایحه قانونی تشدید مجازات مرتکبین جرایم مواد مخدر، با توجه به حکم کلی مواد ۶ و ۷ این لایحه قانونی (که تصویب نامه راجع به فهرست مواد مخدر مصوب ۱۳۳۸ هیات وزیران را به عنوان مبنای کار خود قرار داد) نیازی به احصاء نداشته است، از این رو باید در مقام جمع بین دو مصوبه و لایحه قانونی مزبور، مصوبه را فقط ناظر به مواد مخدر و رانگردان مصرح در آن دانست و در مورد سایر مواد مخدر و روانگردان به لایحه قانونی مزبور و قانون مواد روانگردان مراجعه نمود.
البته باید توجه داشت که طبق تبصره ماده ۱ مصوبه، سه منبع برای شناسایی مواد مخدر وجود دارد :
الف) مواد مخدر مصرحه در مصوبه .
ب ) مواد مخدر مصرحه در تصویب نامه راجع به فهرست مواد مخدر.
ج ) مواردی که از طرف وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی به عنوان مواد مخدر اعلام می شوند. بدیهی است در این صورت باید مواد مزبور در روزنامه رسمی منتشر گردند و بعد از انقضاء ۱۵ روز از تاریخ انتشار، ارتکاب عمل مربوط به مواد مخدر جنبه مجرمانه پیدا می کند.
[۲:۲۱, ۱۴۰۰/۳/۲۳] @Vakil Shafiei: عوامل موثر در میزان مجازات :
این عوامل گاه بواسطه وجود شرایط و ویژگی های خاص در مرتکب از قبیل سمت و خصوصیت وی و انگیزه و سابقه اوست که علل شخصی نامیده می شوند و گاه بواسطه وجود اوضاع و احوال مربوط به جرم و نحوه ارتکاب آن و خصوصیات مجنی علیه است که علل عینی نامیده می شوند. از این رو همه آنها تحت عنوان عوامل موثر در میزان مجازات(اعم از اینکه موجب تخفیف باشد یا تشدید مجازات) نامیده می شوند. موارد تشدید مجازات عبارتند از تعدد جرم و تکرار جرم. موارد تخفیف مجازات عبارتند از معاذیر معاف کننده، معاذیر مخففه، کیفیات مخففه، تعلیق اجرای مجازات و آزادی مشروط .
مرجع صلاحیت دار برای رسیدگی به جرایم مواد مخدر :
مطابق با بند پ ماده ۳۰۳ قانون آئین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴، صلاحیت رسیدگی به جرایم مواد مخدر، روانگردان و پیش سازهای آن، با « دادگاه انقلاب » می باشد. علیرغم تصویب قانون جدید آئین دادرسی کیفری، در این قانون نیز همانند بند ۵ ماده ۵ قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب که قبل از تصویب قانون جدید آئین دادرسی کیفری، صلاحیت رسیدگی به جرایم مربوط مواد مخدر را مشخص می نمود، مشخص نیست که منظور مقنن از عبارت جرایم مربوط به مواد مخدر کلیه اعمالی است که در مصوبه به عنوان جرم شناخته شده اند یا فقط منظور جرایمی است که موضوع آنها مواد مخدر باشند. ظاهراً باید فقط اعمالی که موضوع آنها مواد مخدر می باشند را ، جرایم مواد مخدر محسوب نمود و سایر جرایم را از اعداد جرایم مواد مخدر خارج دانست.
