در دنیای امروز که فناوریهای دیجیتال و ابزارهای ارتباطی الکترونیکی نقشی پررنگ در زندگی روزمره ایفا میکنند، شیوههای انجام معاملات نیز دستخوش تحول شدهاند. معامله از راه دور یکی از روشهای نوین انعقاد قرارداد است که از طریق اینترنت، تلفن و سایر وسایل ارتباطی انجام میشود. به همین دلیل آگاهی دقیق از ماهیت این نوع قرارداد و تسلط بر قوانین و شرایط حاکم بر آن، برای جلوگیری از بروز مشکلات حقوقی، امری ضروری و اجتنابناپذیر است. از این رو، در ادامه با عباس شفیعی، وکیل پایه یک دادگستری در مشهد همراه باشید تا با اطلاعاتی جامع و کاربردی درباره معامله از راه دور آشنا شوید.
معامله از راه دور چیست؟
معامله از راه دور به قراردادی اطلاق میشود که محل انعقاد آن، نه در یک مکان فیزیکی مشترک بلکه از طریق بسترهای الکترونیکی یا مخابراتی مانند اینترنت، پیامک، تماس تلفنی یا ایمیل انجام میشود. در این نوع معامله، یکی از طرفین با ارسال اطلاعات لازم از طریق ابزارهای ارتباطی، پیشنهاد اولیه را اعلام کرده و طرف مقابل نیز با قبول و امضای دیجیتال، موجب تحقق عقد میگردد. بنابراین هرچند این نوع معامله در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما از نظر حقوقی، تابع قواعد مشخصی است که در قانون مدنی و بهویژه در قانون تجارت الکترونیک ایران پیشبینی شدهاند.
نکته: در شرایطی که حتی خرید ساده از فروشگاه آنلاین یا سفارش کالا از سوپرمارکت نیز نوعی از قرارداد الکترونیکی محسوب میشود، آگاهی از ضوابط قانونی این نوع معاملات بسیار حیاتی است. چرا که هرگونه ناآگاهی، میتواند منجر به تضییع حقوق یکی از طرفین شود و مشکلات حقوقی را بهدنبال داشته باشد.
بهترین وکیل تنظیم قرارداد دیجیتال
شرایط و مدارک لازم برای تنظیم قرارداد از راه دور
با توجه به تنوع قراردادهایی که میتوان آنها را از راه دور منعقد کرد، مانند عقد بیع، اجاره، قرارداد کار و …، نمیتوان شرایط و مدارک یکسانی برای همه آنها در نظر گرفت. اما برخی شروط و مدارک عمومی وجود دارند که رعایت آنها در اکثر این قراردادها ضروری است. از جمله:
- طرفین باید اهلیت قانونی برای انعقاد قرارداد داشته باشند؛ یعنی بالغ، عاقل و رشید باشند.
- رضایت طرفین باید آزادانه و بدون اجبار یا اکراه باشد.
- قصد و رضا به انعقاد عقد باید بهصورت صریح ابراز شود.
- موضوع قرارداد باید مشروع، مشخص و معین باشد.
- مدارک لازم شامل مدارک هویتی، سند موضوع معامله، امضای دیجیتال، چک یا سفته الکترونیکی و مدارک وکالت یا نمایندگی در صورت لزوم است.
بهترین وکیل دعاوی الکترونیکی مشهد
نحوه تنظیم و انعقاد قراردادهای از راه دور
بر اساس ماده ۳۶ قانون تجارت الکترونیک، در صورت استفاده از ارتباط صوتی، هویت تأمینکننده و قصد او از برقراری تماس باید بهطور شفاف و صریح در ابتدای مکالمه اعلام شود. بنابراین، زمانی که قرارداد از طریق تماس تلفنی یا سایر روشهای صوتی منعقد میشود، اعلام مشخصات طرف پیشنهاددهنده و هدف تماس، نخستین گام قانونی است.
پس از آن، طرفین باید بر سر مفاد اصلی قرارداد نظیر تاریخ انعقاد، تاریخ اجرا، موضوع قرارداد، مبلغ معامله (ثمن)، شیوه پرداخت و شرایط ضمن عقد به توافق برسند. با اعلام پیشنهاد و پذیرش (ایجاب و قبول)، تعهدات دو طرف آغاز میشود و در صورت تخلف، امکان پیگیری حقوقی وجود دارد.
شما همراهان گرامی می توانید از طریق شماره های موجود در سایت ۰۹۱۵۲۰۳۲۰۰۲ یا ۲۰۰۶ ۷۶۰ ۰۵۱۳ با عباس شفیعی وکیل پایه یک دادگستری مشهد تماس حاصل نمایید.
در قراردادهای کتبی از راه دور که به صورت آنلاین و از طریق سامانهها یا ابزارهای دیجیتال تنظیم میشود، الزامات بیشتری وجود دارد. طبق ماده ۳۳ قانون تجارت الکترونیک، فروشنده یا ارائهدهنده خدمات موظف است اطلاعات حیاتی برای تصمیمگیری مصرفکننده را پیش از انعقاد قرارداد در اختیار او قرار دهد. این اطلاعات شامل موارد زیر است:
- مشخصات فنی و ویژگیهای کاربردی کالا یا خدمات
- هویت تأمینکننده، نام تجاری و نشانی فعالیت
- راههای ارتباط با فروشنده (ایمیل، شماره تماس و …)
- جزئیات هزینهها شامل قیمت، مالیات، هزینه ارسال و سایر مبالغ
- مدت اعتبار پیشنهاد
- شرایط عقد قرارداد، روش پرداخت، نحوه تحویل، حق فسخ و خدمات پس از فروش
عباس شفیعی وکیل حقوقی مشهد
نکته: بر اساس ماده ۳۴ قانون تجارت الکترونیک، پس از تایید اولیه از سوی مصرفکننده، فروشنده موظف است اطلاعات تکمیلی مانند نشانی محل فعالیت برای رسیدگی به شکایات، شرایط ضمانت و پشتیبانی، فرآیند فسخ قرارداد و دیگر موارد مربوط به اجرای خدمات را به صورت واضح در اختیار خریدار قرار دهد.
به یاد داشته باشید که برای نحوه اعلام پذیرش قرارداد، طرف مقابل میتواند با مطالعه دقیق مفاد قرارداد و اعلام پذیرش از طریق امضای الکترونیکی یا ارائه مشخصات هویتی، عقد قرارداد را نهایی کند. در برخی موارد که قرارداد از طریق ایمیل، پیامک یا سایر روشهای الکترونیکی منعقد میشود، چنانچه قانونگذار شرایط خاصی را تعیین کرده باشد، رعایت آن الزامی است.
محل و زمان وقوع معامله از راه دور
از آنجا که محل وقوع عقد، در بسیاری موارد تعیینکننده دادگاه صالح برای رسیدگی به دعاوی و محل اجرای تعهدات است، لازم است این موضوع بهدرستی مشخص گردد. اگر طرفین در این خصوص توافقی نداشته باشند، معمولاً اقامتگاه قانونی طرفین ملاک قرار میگیرد.
در مورد زمان وقوع عقد نیز باید گفت معیار اصلی، لحظهای است که ایجاب و قبول به طور کامل و مطابق با شرایط صحت معاملات محقق میگردد. همچنین، طبق ماده ۳۶ قانون تجارت الکترونیک، اطلاعات تأیید شده باید در زمان مناسب، با وسایل قابل اعتماد و در بستری بادوام به مصرفکننده ارسال شود.
تنظیم قرارداد اینترنتی با وکیل
نتیجهگیری
باتوجه به آنچه در مطلب فوق بیان شد بایستی گفت که معامله از راه دور، نوعی قرارداد کاملاً معتبر است که اگر طبق مقررات قانونی تنظیم گردد، دارای تمام آثار حقوقی عقدهای سنتی خواهد بود. اما آشنایی با قانون تجارت الکترونیک، اصول ایجاب و قبول، نحوه ثبت قرارداد، امضای دیجیتال و زمان و محل عقد، برای افرادی که در بستر دیجیتال فعالیت میکنند، بسیار ضروری است. زیرا با رعایت دقیق شرایط قانونی و ثبت قراردادها به شکل استاندارد، میتوان از بروز اختلافات در آینده جلوگیری کرد و اطمینان حقوقی لازم را برای هر دو طرف معامله فراهم ساخت. البته در صورت بروز مشکلی در چنین قراردادهایی توصیه می شود پیش از هر اقدامی با یک وکیل متخصص مشورت کرده و راهنمایی های لازم در این خصوص را دریافت نمایید.
مرکز حقوقی محیا حق توس این افتخار را دارد که در کلیه دعاوی، امور شما را به عهده گیرد.
