عقد ضمان به عنوان یکی از عقود معین در حقوق مدنی، از اهمیت ویژهای برخوردار است. این عقد که بر اساس اراده ضامن و طلبکار منعقد میشود، آثار حقوقی متعددی را به دنبال دارد. در این مقاله، عباس شفیعی، وکیل پایه یک دادگستری مشهد، به بررسی دقیق شرایط انعقاد، آثار و انواع عقد ضمان پرداخته و به سوالات حقوقی شما در این زمینه پاسخ میدهد. بنابراین در ادامه با این وکیل خوب مشهد همراه شده و اطلاعات جامعی درباره عقد ضمان و آثار آن بدست آورید.
عقد ضمان چیست؟
عقد ضمان یکی از عقود مهم در حقوق مدنی است که به موجب آن، فردی به نام ضامن، تعهد میکند در صورت عدم ایفای تعهد توسط شخص دیگری (مضمون عنه)، دین او را به طلبکار (مضمون له) پرداخت نماید. این عقد، بر اساس توافق طرفین منعقد میشود و دارای شرایط و آثار حقوقی مشخصی است.
به زبان ساده تر می توان گفت که عقد ضمان یعنی یک نفر به جای دیگری ضامن پرداخت بدهی شود. اما در حقوق مدنی، این عقد دارای تعریف دقیقتر و شرایط خاصی است. به موجب عقد ضمان، ضامن متعهد میشود در صورتی که بدهکار اصلی نتواند دین خود را پرداخت کند، خود او این دین را ادا نماید.
آثار عقد ضمان
- انتقال ذمه: با انعقاد عقد ضمان، ذمه مضمونعنه نسبت به مضمونله بری میشود و ذمه ضامن جایگزین آن میشود.
- تضامن: اگر چند نفر ضامن یک دین شوند، هر یک از آنها مسئول پرداخت کل دین هستند.
- تبعی بودن: عقد ضمان تبعی عقد اصلی است، یعنی با انقضای دین اصلی، ضمان نیز منقضی میشود.
- لازم بودن: عقد ضمان پس از انعقاد، قابل فسخ نیست مگر در موارد خاصی مانند تقلب یا اجبار.
شما همراهان گرامی می توانید از طریق شماره های موجود در سایت ۰۹۱۵۲۰۳۲۰۰۲ یا ۲۰۰۶ ۷۶۰ ۰۵۱۳ با عباس شفیعی وکیل پایه یک دادگستری مشهد تماس حاصل نمایید.
ضمان عقدی یا عقد ضمان به چند دسته تقسیم می شود ؟
عقد ضمان، بر اساس معیارها به دستههای مختلفی تقسیم میشود. از جمله:
- بر اساس منشا ایجاد
- ضمان عقدی: این نوع ضمان بر اساس توافق طرفین قرارداد ایجاد میشود. یعنی ضامن به طور داوطلبانه و با اراده خود تعهد به پرداخت دین دیگری میکند.
- ضمان قهری: این نوع ضمان به حکم قانون ایجاد میشود و اراده طرفین در ایجاد آن دخالتی ندارد. مثلاً در مواردی که شخصی به دلیل فعل یا ترک فعل خود به دیگری زیان وارد کند، قانون ممکن است او را ضامن جبران خسارت بداند.
- بر اساس اثر بر ذمه مدیون
- ضمان نقل ذمه: در این نوع ضمان، با انعقاد قرارداد، دین از ذمه مدیون اصلی ساقط میشود و دین به ذمه ضامن منتقل میشود. به عبارت دیگر، طلبکار تنها حق رجوع به ضامن را دارد.
- ضمان ضم ذمه: در این نوع ضمان، مدیون اصلی همچنان مدیون باقی میماند و ذمه ضامن نیز به آن اضافه میشود. به این ترتیب، طلبکار حق رجوع به هر دو را دارد.
در این مطلب می خوانید: عقد ضمان و آثار آن
- بر اساس رابطه بین ضامنها
- ضمان تضامنی: در این نوع ضمان، اگر چند نفر ضامن یک دین شوند، هر یک از آنها مسئول پرداخت کل دین هستند. یعنی طلبکار میتواند از هر یک از ضامنها تمام دین را مطالبه کند.
- ضمان تفکیکی: در این نوع ضمان، هر ضامن تنها مسئول پرداخت بخشی از دین است که بر عهده او گذاشته شده است.
- بر اساس رابطه بین ضمان و دین اصلی
- ضمان تبعی: ضمان تبعی به دین اصلی وابسته است. یعنی اگر دین اصلی از بین برود، ضمان نیز از بین میرود.
- ضمان مستقل: در برخی موارد، ضمان ممکن است از دین اصلی مستقل باشد و حتی پس از پرداخت دین اصلی، ضمان همچنان برقرار باشد.
شرایط صحت عقد ضمان
عقد ضمان، همچون هر عقد دیگری، برای آنکه صحیح و معتبر باشد، باید شرایط خاصی را دارا باشد. این شرایط شامل موارد زیر است:
- ضامن باید دارای اهلیت کامل برای انجام معامله باشد. یعنی باید بالغ، عاقل و رشید باشد.
- طلبکار نیز باید دارای اهلیت کامل باشد.
- موضوع ضمان باید مالی باشد که بر ذمه مضمونعنه (بدهکار اصلی) ثابت باشد. این دین میتواند دین مالی، دین قهری یا دین قراردادی باشد.
- دینی که ضمان برای آن میشود باید مشروع باشد و مخالف قوانین و شرع نباشد.
- هر دو طرف عقد (ضامن و مضمونله) باید با آگاهی کامل و بدون هیچگونه اجبار یا غبن به انعقاد عقد رضایت دهند.
- طرفین عقد باید با قصد ایجاد یک تعهد حقوقی اقدام به انعقاد عقد ضمان کنند.
- عقد ضمان نیازی به شکل خاصی ندارد و میتواند به صورت شفاهی یا کتبی منعقد شود. البته توصیه می شود به صورت کتبی منعقد شود.
- برای انعقاد عقد ضمان، وجود یک دین قبلی بر ذمه مضمونعنه ضروری است.
- موضوع ضمان باید به طور مشخص و واضح تعیین شود.
- ضامن معمولاً متعهد میشود که از تمام اموال خود به پرداخت دین اقدام کند و نمیتوان شرط کرد که تنها از مال معینی برای پرداخت دین استفاده شود.
- و …
در این مطلب می خوانید: عقد ضمان و آثار آن
شما همراهان گرامی می توانید از طریق شماره های موجود در سایت ۰۹۱۵۲۰۳۲۰۰۲ یا ۲۰۰۶ ۷۶۰ ۰۵۱۳ با عباس شفیعی وکیل پایه یک دادگستری مشهد تماس حاصل نمایید.
چه زمانی میتوان عقد ضمان را فسخ کرد؟
- اگر یکی از طرفهای قرارداد با فریب و نیرنگ طرف دیگر را مجبور به بستن این قرارداد کرده باشد، آن طرف میتواند قرارداد را فسخ کند.
- اگر کسی را مجبور کرده باشند که ضامن شود، میتواند بعد از اینکه از زیر فشار بیرون آمد، قرارداد را فسخ کند.
- اگر کسی که طلبکار است نداند که ضامن توانایی پرداخت بدهی را ندارد و بعداً بفهمد، میتواند قرارداد را فسخ کند.
- اگر ضامن به قولهایی که در قرارداد داده عمل نکند، طلبکار میتواند قرارداد را فسخ کند.
- گاهی اوقات در قرارداد ضمان شرطهایی نوشته میشود که اگر اتفاق بیفتد، قرارداد فسخ میشود.
بهترین وکیل قراردادها مشهد
چگونه میتوان عقد ضمان را فسخ کرد؟
برای فسخ عقد ضمان، معمولاً باید به دادگاه مراجعه کرد. کسی که میخواهد قرارداد را فسخ کند، باید به دادگاه مراجعه کرده و دلیل خود را برای فسخ قرارداد توضیح دهد. بنابراین این دادگاه است که بعد از بررسی موضوع، تصمیم میگیرد که آیا قرارداد فسخ شود یا نه.
به یاد داشته باشید که اگر قرارداد فسخ شود، انگار که این قول و قرار هیچ وقت وجود نداشته است. به این معنی که ضامن دیگر موظف نیست بدهی بدهکار را پرداخت کند. اما اگر بدهکار هنوز بدهیاش را نداده باشد، طلبکار میتواند به سراغ بدهکار رفته و از او طلبکار شود.
نکته: فسخ عقد ضمان یک موضوع حقوقی است و میتواند پیچیده باشد. اگر میخواهید عقد ضمان را فسخ کنید یا اینکه فکر میکنید کسی میخواهد قرارداد ضمان شما را فسخ کند، بهتر است با یک وکیل خوب در مشهد مشورت کرده و راهنمایی های لازم در این خصوص را دریافت نمایید.
مشاوره رایگان وکیل حقوقی مشهد
نتیجه گیری
با توجه به توضیحات ذکر شده در بالا درباره عقد ضمان و آثار آن می توان اینگونه نتیجه گیری کرد که عقد ضمان یک ابزار حقوقی مهم است که در روابط افراد با یکدیگر، کاربرد فراوانی دارد. آشنایی با مفاهیم و شرایط این عقد، به شما کمک میکند تا در صورت نیاز از حقوق خود به خوبی دفاع کنید. البته می توانید در صورت داشتن هرگونه سوال و مشکلی در این زمینه با عباس شفیعی وکیل حقوقی مشهد مشورت کرده و راهنمایی های لامز را نیز دریافت نمایید.
شما همراهان گرامی می توانید از طریق شماره های موجود در سایت ۰۹۱۵۲۰۳۲۰۰۲ و ۲۰۰۶ ۷۶۰ ۰۵۱۳ با عباس شفیعی وکیل پایه یک دادگستری مشهد در تماس باشید.
مرکز حقوقی محیا حق توس این افتخار را دارد که در کلیه دعاوی، امور شما را به عهده گیرد.
