برای درک بهتر موضوع «ممانعت از حق در ملک مشاع»، ابتدا باید با دو مفهوم کلیدی یعنی ملک مشاع و ممانعت از حق آشنا شویم. این مفاهیم در قوانین مدنی و آیین دادرسی مدنی ایران بهطور دقیق تعریف شدهاند و رسیدگی حقوقی به چنین مواردی، نیازمند آگاهی از مقررات قانونی مرتبط است. از این رو در ادامه، با عباس شفیعی، وکیل پایه یک دادگستری در مشهد همراه باشید تا با نکات حقوقی مهم و کاربردی در این زمینه آشنا شوید.
ملک مشاع چیست؟
ملک مشاع به ملکی گفته میشود که چند مالک بهصورت مشترک در آن سهم دارند، بدون اینکه بخش خاصی از ملک بهطور مستقل متعلق به یکی از آنها باشد. برای مثال، اگر دو نفر هر کدام ۵۰ درصد از یک زمین مالکیت دارند، این زمین مشاع است و هیچکدام بدون توافق طرف مقابل نمیتوانند آن را تصرف یا تغییر دهند.
بهترین وکیل ملکی مشهد
ممانعت از حق به چه معناست؟
وقتی یکی از مالکان یا حتی شخص ثالث، مانع از استفاده یا بهرهبرداری قانونی شریک دیگر از سهم یا حقوق خود در ملک مشاع شود، این رفتار «ممانعت از حق» نام دارد. این اقدام از نظر قانونی قابل پیگیری است و میتواند به عنوان جرم یا تخلف حقوقی تلقی شود.
شما همراهان گرامی می توانید از طریق شماره های موجود در سایت ۰۹۱۵۲۰۳۲۰۰۲ و ۲۰۰۶ ۷۶۰ ۰۵۱۳با عباس شفیعی وکیل پایه یک دادگستری مشهد تماس حاصل نمایید.
قوانین اصلی مربوط به ممانعت از حق
بر اساس ماده ۱۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی، هر شخصی میتواند علیه کسی که مانع استفاده او از حق ارتفاق یا انتفاع در ملک مشاع یا حتی ملک دیگری شده، اقامه دعوا کند. این ماده یکی از مبانی حقوقی مهم برای طرح دعوای ممانعت از حق به شمار میرود.
همچنین ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی تصریح میکند: هرکس بدون مجوز قانونی، مانع از استفاده اشخاص از حقوق انتفاع یا ارتفاق شود، به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم میگردد. علاوه بر آن، باید وضعیت را به حالت اولیه بازگرداند.
حق انتفاع و ارتفاق در ملک مشاع
حق انتفاع یعنی شخص بتواند از منافع مالی بهرهمند شود، بدون اینکه مالک آن باشد. مثلاً کسی حق داشته باشد در ملکی سکونت کند، اما مالک آن نباشد. ماده ۴۰ قانون مدنی حق انتفاع را چنین تعریف میکند: “حقی است که به موجب آن، شخص میتواند از مالی که عین آن ملک دیگری است یا مالک خاصی ندارد، استفاده کند.“
حق ارتفاق نوع خاصی از حق انتفاع است که فقط در اموال غیرمنقول (مانند زمین و ساختمان) مطرح میشود. برای نمونه، اگر کسی حق عبور از زمین همسایه برای دسترسی به ملک خود را داشته باشد، این حق یک حق ارتفاقی است. ماده ۹۵ و ۹۷ قانون مدنی نیز به این نوع حقوق اشاره کردهاند.
بهترین وکیل حقوقی مشهد
شرایط تحقق جرم ممانعت از حق در ملک مشاع
برای آنکه یک رفتار، جرم ممانعت از حق در ملک مشاع شناخته شود، چند شرط اساسی باید وجود داشته باشد. از جمله:
- شخص دارای حق قانونی یا قراردادی انتفاع یا ارتفاق باشد.
- مالکیت مشاع ملک توسط دو یا چند نفر اثبات شده باشد.
- یکی از مالکان یا شخص ثالث مانع استفاده شریک دیگر شود.
- رفتار مزاحم بدون مجوز قانونی صورت گیرد.
نکته: این جرم هم در حوزه حقوقی و هم در حوزه کیفری قابل پیگیری است و دادگاه با توجه به مدارک، اقدام به صدور رأی مینماید.
بهترین وکیل کیفری مشهد
مرجع صالح برای رسیدگی به دعاوی ممانعت از حق
بر اساس ماده ۱۲ قانون شورای حل اختلاف، دعاوی مربوط به تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق ابتدا در شورای حل اختلاف محل وقوع ملک طرح میشود. اما اگر دعوا جنبه کیفری داشته باشد، باید در دادگاه کیفری محل ملک مطرح شود. در مقابل، اگر صرفاً حقوقی باشد، در دادگاه حقوقی حوزه مربوطه مورد رسیدگی قرار میگیرد.
مراحل طرح شکایت در خصوص ممانعت از حق در ملک مشاع
- دریافت مشاوره حقوقی: توصیه میشود ابتدا با وکیل متخصص در امور ملکی مشورت کنید تا روند طرح دعوا برایتان شفاف شود.
- تنظیم و ثبت دادخواست: با کمک وکیل دادخواست مناسبی را تنظیم کرده و در سامانه ثبت کنید.
- تعیین نوع دادگاه: مشخص کنید که دعوای شما جنبه کیفری دارد یا حقوقی و به مرجع صالح مراجعه کنید.
- جمعآوری مدارک و شواهد: مدارک مالکیت، قراردادها، تصاویر، فیلم، شهادت شهود و هر سندی که نشان دهد شما از استفاده از حقتان منع شدهاید.
- ابلاغ زمان رسیدگی: از طریق سامانه قوه قضائیه زمان جلسه به طرفین اعلام خواهد شد.
بهترین وکیل قراردادها مشهد
مدارک مورد نیاز برای طرح دعوا
- سند مالکیت یا حق انتفاع/ارتفاق
- قرارداد (اجاره، مشارکت، تقسیمنامه و…)
- عکس، فیلم، مکاتبات، پیامک یا ایمیل
- گواهی و نظر کارشناس
- شهادت شهود
- نامههای رسمی و سایر مستندات مربوطه
نکته: این مدارک بسته به موضوع پرونده و نوع دعوا میتوانند متفاوت باشند.
بهترین وکیل آقا مشهد
نمونه دادخواست ممانعت از حق در ملک مشاع
ریاست محترم دادگاه ……….
احتراما به استحضار میرساند بر اساس تصویر سند مالکیت شماره ……….، مربوط به پلاک/پلاکهای ثبتی به شماره ………./……….، بخش ……….، واقع در نشانی ……….، مالکیت رسمی ملک مذکور به اینجانب/اینجانبان تعلق دارد. با این حال، خوانده/خواندگان با انجام اقداماتی از قبیل ……….، مانع استفاده قانونی اینجانب از ملک مذکور شدهاند. این اقدام نه تنها موجب سلب بهرهبرداری از ملک شده، بلکه باعث ورود خساراتی نیز گردیده است.
لذا با استناد به ماده ۱۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی و ماده ۳۳۱ قانون مدنی، صدور حکم مبنی بر رفع ممانعت از حق و الزام خوانده/خواندگان به جبران خسارات وارده به مبلغ ………. ریال، بههمراه کلیه هزینههای دادرسی و خسارات قانونی مورد تقاضاست.
بهترین مشاور حقوقی مشهد
نتیجهگیری
ممانعت از حق در ملک مشاع موضوعی است که اگر با آن مواجه شوید، باید آن را بهدرستی و بهموقع پیگیری کنید. این مسأله میتواند در قالب دعوای حقوقی یا شکایت کیفری مطرح شده و در صورت اثبات، نه تنها منجر به بازگشت حق شما میشود، بلکه برای طرف مقابل نیز مجازات حبس و رفع ممانعت در پی خواهد داشت. بنابراین اگر با چنین مشکلی روبرو هستید، پیشنهاد میشود از خدمات مشاوره حقوقی تخصصی دکتر عباس شفیعی وکیل پایه یک دادگستری مشهد بهره ببرید و با تسلط به قوانین مربوطه، برای احقاق حق خود اقدام کنید. آشنایی با قوانین، مدارک مورد نیاز و مراحل دادرسی، نقش مهمی در موفقیت شما در دادگاه خواهد داشت.
