در دنیای امروز، مالکیت و تصرف قانونی اموال از بنیادیترین حقوق افراد به شمار میرود. با این حال، گاه پیش میآید که افرادی بدون مجوز یا رضایت مالک، ملکی را تصرف کرده و زمینهساز مشکلات حقوقی شوند. در چنین شرایطی، دعوای خلع ید به عنوان ابزاری قانونی برای احقاق حق مالک مورد استفاده قرار میگیرد. آگاهی از قوانین و شرایط این دعوا، نقش بسیار مهمی در بازپسگیری اموال دارد. از این رو در ادامه با عباس شفیعی، وکیل پایه یک دادگستری در مشهد همراه باشید تا با مفهوم، شرایط و نکات کلیدی خلع ید بیشتر آشنا شوید.
خلع ید چیست؟
خلع ید یکی از مهمترین دعاوی حقوقی در ارتباط با اموال غیرمنقول مانند خانه، زمین یا باغ است. این دعوا زمانی مطرح میشود که فردی بدون رضایت مالک، ملکی را در تصرف خود بگیرد و مالک بخواهد از طریق مراجع قضایی، ملک خود را باز پس گیرد. خلع ید یک دعوای کاملاً حقوقی است و امکان شکایت کیفری در این زمینه وجود ندارد.
شرایط لازم برای طرح دعوای خلع ید
برای اینکه دعوای خلع ید در دادگاه پذیرفته شود، سه شرط اصلی باید وجود داشته باشد. از جمله:
- مالک بودن خواهان: مالکیت باید از طریق ارائهی سند رسمی یا دادنامهی قطعی دادگاه اثبات شود.
- تصرف خوانده: فرد متصرف باید در ملک حضور و تصرف فیزیکی داشته باشد.
- غیرقانونی بودن تصرف: تصرف باید بدون مجوز قانونی یا بدون رضایت مالک انجام شده باشد.
دادگاه تنها در صورتی حکم خلع ید را صادر میکند که این سه شرط به طور کامل احراز شود.
شما همراهان گرامی می توانید از طریق شماره های موجود در سایت ۰۹۱۵۲۰۳۲۰۰۲ یا ۲۰۰۶ ۷۶۰ ۰۵۱۳ با عباس شفیعی وکیل پایه یک دادگستری مشهد تماس حاصل نمایید.
تفاوت دعوای خلع ید و تخلیه ید
گرچه هر دو دعوا به نوعی به تخلیهی ملک مربوط میشوند، اما تفاوتهای مهمی بین آنها وجود دارد. از جمله:
- در خلع ید، تصرف بدون مجوز قانونی انجام شده و حالت غصبی دارد.
- در تخلیه ید، تصرف بر اساس قرارداد قبلی مانند اجاره صورت گرفته، اما با پایان قرارداد یا فسخ آن، مالک درخواست تخلیه میکند.
- دعوای خلع ید فقط درباره اموال غیرمنقول مطرح میشود، در حالی که تخلیه ید میتواند شامل اموال منقول نیز باشد.
نکته: به یاد داشته باشید در صورتی که خواستهی صحیح در دادخواست درج نشود (مثلاً به جای خلع ید، تخلیه ید درخواست شود)، قرار عدم استماع دعوی صادر خواهد شد.
وکیل متخصص در دعاوی خلع ید
مراحل رسیدگی به دعوای خلع ید
رسیدگی به دعوای خلع ید شامل مراحل زیر است:
- تنظیم دادخواست: مالک باید با ارائهی مدارک لازم، دادخواست خلع ید تنظیم کند. بهتر است این کار توسط وکیل متخصص در امور ملکی انجام شود.
- ارسال دادخواست به دادگاه: از طریق دفاتر خدمات قضایی، دادخواست به دادگاه صالح ارسال میشود.
- برگزاری جلسه دادرسی: پس از تعیین وقت جلسه، دادگاه با بررسی مدارک و شنیدن دفاعیات طرفین تصمیمگیری میکند.
- اجرای حکم: در صورت صدور حکم قطعی به نفع خواهان، اجرای حکم از طریق واحد اجرای احکام مدنی انجام میشود.
در این مطلب میخوانید: خلع ید چیست؟
تفاوت خلع ید با تصرف عدوانی
خلع ید و تصرف عدوانی دو دعوای متفاوت هستند. زیرا:
- در خلع ید اثبات مالکیت با سند رسمی الزامی است، اما در تصرف عدوانی اثبات سبق تصرف (تصرف قبلی) کافی است.
- خلع ید فقط حقوقی است ولی تصرف عدوانی میتواند هم حقوقی و هم کیفری باشد.
- در تصرف عدوانی نیازی به رعایت تشریفات طولانی دادرسی نیست و رسیدگی سریعتر انجام میشود.
- هزینهی دادرسی در خلع ید بر مبنای ارزش مالی ملک است، اما در تصرف عدوانی هزینهی غیرمالی محاسبه میشود.
بهترین وکیل دادگستری متخصص در خلع ید املاک
خلع ید از ملک مشاع
در مورد اموال مشاع مانند خانهی به ارث رسیده بین چند برادر، هر شریک بدون اجازهی سایر شرکا حق تصرف مستقل ندارد. اگر یکی از شرکا یا فرد دیگری ملک مشاع را تصرف کند، سایر شرکا میتوانند دعوای خلع ید علیه او مطرح کنند.
نکات مهم درباره خلع ید ملک مشاع:
- نیازی نیست همهی شرکا به عنوان خواهان طرح دعوا باشند؛ طرح دعوا توسط یکی از آنها کافی است.
- نیازی به طرح دعوا علیه تمامی متصرفین نیست.
- حکم خلع ید از کل ملک صادر میشود اما تصرف محکومله همچنان تابع مقررات املاک مشاع است.
نکته: طبق ماده ۴۳ قانون اجرای احکام مدنی، محکومله (مالک) پس از صدور حکم نمیتواند بدون اذن سایر شرکا کل ملک را تصرف کند.
در این مطلب میخوانید: خلع ید چیست؟
بهترین وکیل حقوقی مشهد
صلاحیت رسیدگی به دعوای خلع ید
دعوای خلع ید مربوط به اموال غیرمنقول است، بنابراین حتی اگر ارزش خواسته کمتر از ۲۰ میلیون تومان باشد، دادگاه عمومی حقوقی صالح به رسیدگی است و شورای حل اختلاف صلاحیتی در این خصوص ندارد.
اجرای حکم خلع ید
پس از صدور حکم قطعی خلع ید، خواهان باید اجرای حکم را از واحد اجرای احکام مدنی درخواست کند تا اجرائیه صادر شده و مأموران اجرا نسبت به اخراج متصرف اقدام خواهند کرد.
نکته: اجرای حکم خلع ید همانند سایر احکام مدنی انجام میشود و نیازمند رعایت تشریفات اجرایی خاصی است.
عباس شفیعی، وکیل پایه یک دادگستری در مشهد، متخصص دعاوی خلع ید و امور حقوقی ملکی
نتیجهگیری
در نهایت بایستی گفت که دعوای خلع ید یکی از ابزارهای مهم و مؤثر برای حمایت از حقوق مالکانه افراد در برابر تصرفات غیرقانونی محسوب میشود. آشنایی با شرایط، مراحل رسیدگی و تفاوت این دعوا با سایر دعاوی مشابه، نقش بسیار مهمی در حفظ حقوق قانونی و بازپسگیری سریع اموال ایفا میکند. از این رو، بهرهگیری از دانش و تجربهی یک وکیل متخصص، میتواند روند پیگیری و دستیابی به حقوق مالکانه را تسهیل کند.
در صورتی که با مشکل تصرف غیرمجاز ملک خود روبهرو هستید، همراهی با عباس شفیعی، وکیل پایه یک دادگستری در مشهد، میتواند گامی مؤثر در جهت احقاق حق شما باشد.
مرکز حقوقی محیا حق توس این افتخار را دارد که در کلیه دعاوی، امور شما را به عهده گیرد.
